Bệnh xơ vữa động mạch

Việc nghiên cứu được tiến hành theo chương trình tại Mỹ và nhiều nước châu  u khác đã cho thấy sự tích tụ lipid trong lòng mạch chủ ở 100% cả nam lẫn nữ lúc mới mười tuổi. Ở lứa tuổi 10-19 có tới 16% số trường hợp đã có những điểm vữa xơ tại thành động mạch chủ bụng. Lúc 10-19 tuổi các đốm lipid chiếm 9,9% màng trong của động mạch chủ ở nam và 17,1% – ở nữ. Tổng diện tích vữa xơ động mạch vành ở nam giới tăng từ 2-3% bề mặt màng trong lúc 10-19 tuổi lên tới 60-62% lúc 80-90 tuổi. Tất cả những điều này chứng tỏ trọng tâm của các công trình nghiên cứu về vữa xơ động mạch ở người phải được chuyển sang trẻ em và thanh niên. Vì khi nghiên cứu sự phát triển vữa xơ động mạch ở tuổi 40-50 và ngay cả 30-40 cũng khó tránh khỏi sự liên quan trong giai đoạn xuất hiện đầu tiên của cuộc sống con người. Rất có thể cuộc sống quá kéo dài cũng là một trong số các yếu tố cho sự phát triển và biểu hiện lâm sàng của quá trình vữa xơ động mạch. Vì nó đòi hỏi một khoảng thời gian nhất định mới hình thành được. Trong các thế kỷ trước tổ tiên chúng ta chưa phải chịu các hậu quả do vữa xơ động mạch – vì tuổi thọ trung bình thời bấy giờ không quá 30 tuổi, còn hiện nay tuổi thọ đã vượt con số 70.
Nếu ở người mối liên hệ giữa phát triển vữa xơ động mạch và tốc độ già hóa đã rõ ràng, thì ở các loài động vật khác không có bệnh này. Vậy ta có thể nói: sự thể hiện mối tương quan giữa già hóa và bệnh tật mang tính chất đặc trưng cho loài. Qua thực nghiệm ta thấy rằng những thay đổi trong thành mạch của các con chó sống lâu nhiều hơn so với thỏ và chuột cống.
Quan niệm cổ điển cho rằng “không có cholesterol thì không có vữa xơ”, bằng ngôn ngữ hiện đại có thể diễn đạt như sau: “không có các lipoprotein gây vữa xơ thì không có vữa xơ động mạch”. Vấn đề thực chất là: muốn chui vào và tích tụ trên mặt trong thành động mạch, cholesterol phải liên kết với các protein được gọi là lipoprotein. Người ta phân biệt ba loại lipoprotein khác nhau: lipoprotein có tỷ trọng cao (LPTTC), lipoprotein tỷ trọng thấp (LPTTT) và lipoprotein tỷ trọng rất thấp (LPTTRT). Loại LPTTT chui qua thành động mạch, trong khi đó LPTTC tạo điều kiện đẩy cholesterol ra khỏi tế bào. Người ta cũng xác định được rằng protein không chỉ làm nhiệm vụ vận chuyển cholesterol mà còn đảm nhiệm các chức năng vô cùng quan trọng khác như: nó hoạt hóa từng phản ứng chuyển hóa lipid riêng biệt, tham gia vào sự tác động tương hỗ giữa các thụ quan đặc biệt của tế bào với nhau, đảm bảo sự thu bắt lipoprotein cho tế bào. 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *