Phố Nam Đồng

Phố Nam Đồng, dài 680 mét, kể từ ngã năm Ô Chợ Dừa đến ngang gò Đổng Đa, tiếp theo là bất đầu đường Thái Hà.
 
– Đoạn phía phố Nam Đồng, từ ô Chợ Dừa đến Cống Đá là phần đất của hai làng Thịnh Hào (thôn Trung) và Xã Đàn. Chung quanh chỗ cửa ô này, nhà cửa đã sớm có từ lâu, song đó chỉ là những ngôi nhà tranh hay nếu là một số ít nhà gạch thì cũng là những ngôi nhà nhỏ bé, kiến trúc sơ sài. Nơi đấy là bến cũ và chợ trên bờ sông Lừ, chợ Cầu Dừa, nay chỉ còn vết tích cũ. Phía bên phải số chẵn có cổng đình Đông Các, và bên trái số lẻ có ngõ Thân Lan, tức là khu nhà một tầng của một chủ đất làm để cho thuê.
 
– Đoạn chính của phố này là từ Cống Đá đến địa phận ấp Thái Hà hoàn toàn nằm trên đất cũ xã Nam Đồng.
 
Ở đầu thế kỷ XX, phố Nam Đồng cũng như phố Hàng Bột mới chỉ là một con đường đá gồ ghề, hai bên mặt đường chưa có nhà cửa gì, ngoài ngôi đình của làng chơ vơ cạnh đường cái, và khu trại Đốc Yến, chìm lũy tre xanh. Khi lập ấp Thái Hà (cuối thế kỷ XIX) thì phía bên duới chân gò Đống Đa đã xuất hiện một xóm cư dân nhỏ. Trừ hai đầu đường phố Nam Đồng – chỗ ô Chợ Dừa và chỗ cạnh gò Đống Đa – trên dọc con đường dài 700 mét, lác đác từng quãng có những ngôi nhà nhỏ, đó mới chỉ là những nhà tranh, những quán bán nước. Cánh đồng rộng ở phía bên ngoài đường cái, xa xa là làng mạc; ở phía bên trái đường cái thì làng Nam Đồng ở gần đường hơn song cũng còn cách những thửa ruộng, ao bèo tây và gò bãi tha ma mới đến lũy tre làng. Con đường xe điện Hà Nội-Hà Đông từ Hàng Bột và ô Chợ Dừa đi xuống vẫn chạy sát mé đường bên phải không nhà cửa, và ở bên trái đường cái cũng chỉ loáng thoáng một ít nhà.
 
Trong những năm thập niên hai mươi, đã có thêm nhiều nhà ở trên con đường này, song mới chỉ là những nhà tranh lá lụp xụp xen kẽ là một ít nhà gạch. Đó là nhà của một số người làng Nam Đồng có tiền xây để ở ra ngoài mặt đường hoặc để cho thuê. Nhà làm mục đích để cho thuê chưa nhiều vì ở quãng giữa con đường Nam Đồng không thể mở cửa hàng buôn bán gì được, chỉ có ở quãng sát ô Chợ Dừa và dãy nhà phố ấp Thái Hà là nơi buôn bán lặt vặt được thôi.
 
Trại Đốc Yến khi ấy (thập niên hai mươi) cũng bán lại cho Nhà Chung để mở trường Thày dòng và nhà thờ.
 
Phải đến sau 1935 trở đi mới có nhiều người các nơi đến phố Nam Đồng tậu đất xây nhà (thí dụ nhà Tham Điền nay là cửa hàng rau quả – nhà Chánh Ngõ người làng xây từ trước). Ở quãng giữa phố này đa số là nhà một tầng, ít có nhà hai tầng hơn là ở đoạn phố sát với ấp Thái Hà.
 
Đến Hà Nội, hãy bớt chút thời gian đến phố Nam Đồng trước khi tận hưởng chuyến Du lịch Hồng Kong bên gia đình và người thân.
 
 
 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *